Çin hatmisi (Malva verticillata)

 

Malva verticillata, Çin hatmisi veya küme hatmisi olarak da bilinir, Pakistan'dan Çin'e kadar Doğu Asya'da bulunan Malvaceae familyasındaki Malva cinsinin bir türüdür. M. verticillata, 1,7 metreye kadar yükseklikte büyüyen ve farklı toprak tiplerine sahip ormanlık alanlarda yaşayabilen bir yıllık veya iki yıllık bir bitkidir. Küçük, simetrik çiçeklerin beş beyaz, pembe veya kırmızı yaprağı (0,8 cm) ve on üç veya daha fazla stameni vardır. Her çiçeğin üç dar epikaliks braktesi vardır. Meyve kuru, tüysüz bir fındıktır. Yapraklar basit ve dönüşümlüdür.

Ilıman iklimlerde, Temmuz'dan Eylül'e kadar çiçek açar ve tohumları Ağustos'tan Ekim'e kadardır. Bitkinin çiçekleri kendi kendine döllenir ancak böcekler tarafından da tozlaştırılabilir.

Tür Asya'da ortaya çıkmıştır. Avrupa'da yaygın olarak dağılmıştır ve istilacı bir bitki olarak kabul edilir. Ayrıca ABD'deki çoğu eyalet dahil olmak üzere Kuzey Amerika'da da mevcuttur.

Bitki, Han öncesi Çin'de önemli bir yapraklı sebzeydi ve yaygın olarak yetiştiriliyordu. Hatmi, Huangdi Neijing'de beş tüketilebilir ottan biri olarak anılır; bunlara hatmi, bezelye yaprakları, Allium macrostemon, Gal soğanı ve Sarımsak frenk soğanı dahildir. Konfüçyüs'ün Dük Cheng'in saltanatındaki Zuo Zhuan'ında, Bao klanının başıyla karşılaştırmak için bahsedilir ve kuicai (hatmi) kadar zeki olmadığını çünkü köklerini yere bağlı tuttuğunu söyler. Kuzey Wei'ye kadar önemli bir sebze olduğu varsayılır. Hatmi evcilleştirme teknolojisi Qimin Yaoshu'da iyi bir şekilde kaydedilmiştir. Tang hanedanlığından bu yana ekim alanları azaldı. Wang Zhen, Nong Shu [Tarım Kılavuzu] adlı eserinde, hatmi bitkisinin çeşitli sebzeler arasında en üst sırada yer aldığını, çünkü "ürün başarısızlığı yıllarında alternatif olabileceğini veya temel gıdalarla servis edilmek üzere marine edilebileceğini" yazmıştır. Ming hanedanlığı döneminde insanların hatmi bitkisini yetiştirdiği veya tükettiği nadir durumlar olmuştur.

Ayrıca süs bitkisi olarak da yetiştirilmektedir.